Muôn đường cửa nẻo…

Tháng Bảy 13, 2010 at 4:16 sáng Để lại bình luận

Trong kiến trúc, nói một cách nôm na, cánh cửa là sự phân định, ngăn cách hai không gian. Nhưng sau cánh cửa trong bài này không phải là một không gian khác. Sau cánh cửa ở đây là những chuyện . . . đằng sau cánh cửa.

Chuyện dài dòng về chất liệu

Thống kê ngắn gọn, thị trường hiện có cửa gỗ, cửa nhôm, cửa sắt, cửa kính, cửa chống cháy và cửa hỗn hợp các chất liệu đó. Đi sâu hơn nữa thì gỗ có gỗ tự nhiên, gỗ nhân tạo, gỗ dày, gỗ mỏng, gỗ tốt, gỗ xấu, gỗ nhóm 1 nhóm 2… Cửa kính cũng có kính thường, kính cường lực, kính một lớp, kính hai lớp, kính trong, kính đục, kính màu… Cứ thống kê như vậy thì thấy riêng về chất liệu thì thấy quá nhiều loại. Nhiều loại thì tất nhiều chuyện.

Có một trụ sở công ty, chủ đầu tư yêu cầu: “Làm gì thì làm, cửa phải là gỗ tự nhiên loại tốt, bản lớn và đánh vecni giữ nguyên vân gỗ”! Dưới góc độ chuyên môn kiến trúc, yêu cầu đó không nên làm, vì công năng sử dụng khá đặc biệt của công trình, vì hướng nắng sẽ làm bạc màu vecni và, cả về thẩm mỹ chung của kiến trúc công trình. Nhưng sau một thời gian bàn cãi, cuối cùng vị chủ đầu tư đó cũng nhượng bộ. Cho phép sơn dầu cửa gỗ ở bên ngoài, để phù hợp với màu sắc công trình và giữ bền màu sắc. Nhưng,bên trong phải giữ nguyên màu vecni có “vân gỗ” giữa các phòng nội bộ. Nhìn phòng làm việc tối om, giống phòng ngủ gia đình.

Gần đây lại nổi lên chuyện cửa kính. Với rất nhiều người, kính là một cái gì đó rất “hiện đại”, rất “thành thị”! Vậy thì để khỏi mang tiếng “nhà quê”, cứ việc dung thật nhiều kính! Cửa ra vào kính mảng lớn. Cửa sổ kính mảng lớn. Cửa các phòng cũng kính. Mặt dựng toàn là kính. Cái quan niệm sai lầm đó, có lẽ đã góp phần tạo ra những “phố” làng lạnh lùng, cứng nhắc nóng bức, lai căng ở các vùng nông thôn đang đô thị hóa. Kính có nhiều ưu điểm cũng như có nhiều hạn chế mà KT&ĐS đã có chuyên đề đề cập. Kính luôn phải đi kèm với rèm, với màn che, máy lạnh. Kính là ví dụ điển hình về một loại vật liệu, nếu làm không đúng, thì nó đi ngược với xu thế kiến trúc sinh thái, bền vững và tiết kiệm năng lượng. Vì vậy trong thực tế, dùng kính loại gì, như thế nào, không hề là một bài toán đơn giản cho các kiến trúc sư. Không thể lấy trường hợp này gán vào trường hợp kia mà phải vận dụng các tiêu chuẩn. Nói đến tiêu chuẩn xây dựng thì không ít chuyện…

Bộ tiêu chuẩn luôn luôn thiếu

Bộ cánh cửa phải có cấu tạo và vật liệu phù hợp với chức năng công trình. Từ nhà ở đơn lập đến biệt thự, căn hộ chung cư hay các công trình công cộng như trường học, nhà hát, khách sạn… đều phải có cấu trúc cửa phù hợp. Có những công trình đặc biệt, đòi hỏi phải có cửa “đặc biệt” như ngân hàng, kho bạc, trại giam… Rất nhiều tiêu chuẩn đã được đặt ra, để phục vụ cho việc thiết kế, thi công. Nhưng thực tế, bao nhiêu tiêu chuẩn vẫn còn là thiếu khi xã hội phát triển và điều kiện tự nhiên ở mỗi vùng khác nhau.

Ví dụ, như chuyện thiết kế cửa lớp học. Tiêu chuẩn quy định, hướng chiều sáng chính cho các phòng học là hướng bắc và đông bắc. Và, phải từ phía tay trái của học sinh. Nguyên tắc là vậy, nhưng trong thực tế có mấy khu đất có thể xây dựng lớp học phù hợp với hướng. Rồi lại, khi thiết kế thực tế có nhiều (loại) cửa gỗ, cửa kính, cửa lá sắt bằng gỗ, kính, nhôm… mà hiện nay các trường học đều sử dụng khác nhau. Tùy thuộc vào nhà thiết kế. Loại cửa nào vừa có thể lấy ánh sáng, vẫn thông thoáng mà lại chống ồn? Các vùng phía Bắc có mùa đông, mùa hạ. Cửa lá sách gỗ chỉ thích hợp cho mùa hạ, còn cửa kính thích hợp cho mùa đông. Nếu chỉ dùng một lớp cửa thì sẽ không phù hợp cho mùa ngược lại. Có một số trường xây dựng ở Hà Nội từ thời Pháp thuộc, có đủ cả lớp cửa này. Ở phía Nam quanh năm nắng nóng. Nhưng nắng vào mùa khô khác mùa mưa, thậm chí trong một ngày cũng có những thời điểm có nắng khác nhau. Vậy mới có cảnh, khi thì lớp học sáng quá, gây chói cho học trò thì phải che bằng rèm, thậm chí có nơi còn phải dán giấy che cho bớt sáng, còn vào mùa mưa, thì lớp học lại tối thui! Vậy loại cửa nào là thích hợp cho địa phương nào, mùa nào? Chắc khó có “chuẩn” nào đáp ứng, cho các vùng có điều kiện tự nhiên khi hậu, thời tiết khác nhau trên cả nước.

Lại nói chuyện một không gian sống, đang ngày càng phổ biến là căn hộ chung cư. Tại một khu chung cư, người ta thiết kế cửa sổ có cánh mở ra, cửa kính khung sắt kết hợp với móc cửa chống gió. Có lần, gió lớn thổi, cánh cửa đập mạnh làm kính bị vỡ rơi xuống đất. Người ta họp kiểm điểm trách nhiệm, thì chẳng ai có lỗi. Vì nhà đầu tư đã làm hết trách nhiệm, nhà thiết kế thi công cũng làm đúng mọi thủ tục, tiêu chuẩn. Giả sử, nếu có một tiêu chuẩn quy định rằng ở chung cư, từ tầng 2 trở lên phải dùng cửa sổ, dạng cánh kéo – đẩy (cửa lùa) chứ không phải cánh mở, thì trong trường hợp này có thể quy trách nhiệm cho nhà thiết kế. Nhưng tiêu chuẩn không ghi cụ thể như vậy. Thế là hòa!

Với nhà ở dân dụng, cũng có nhiều chuyện về cửa. Cửa gỗ hẳn nhiên là kém an ninh. Nhà phố nào trong cửa gỗ, ngoài cửa sắt kéo, hay cửa sắt cuốn. Nhưng điều này lại rất kém an toàn khi xảy ra sự cố, ví dụ như hỏa hoạn chẳng hạn. Có những gia đình có tới mấy lớp cửa ra vào, ngăn cách toàn bộ cả không gian bên trong với bên ngoài, kết hợp cả khóa cơ, khóa điện. Đây là những điều tối kỵ khi xử lý an toàn. Nói đến an toàn thì có nhiều tiêu chuẩn bắt buộc. Ví dụ như cửa toilet luôn phải mở ra, cửa vệ sinh công trình công cộng, nên có khoảng hở bên trên và bên dưới cánh cửa. Còn về loại tay nắm chốt cửa chỉ mở từ một phía bên trong (còn gọi là tay nắm chốt gió). Có gia đình mua loại này về lại dùng cho cánh cửa toilet, mỗi khi có gió dập làm cửa bị đóng, người đứng ngoài chẳng biết có ai ở bên trong hay không, chẳng biết làm cách nào để mở. Trong thực tế, nhiều cơ quan bị lỗi này trong thiết kế. Và suốt ngày anh bảo vệ phải lăm lăm cái chìa khóa để đi mở toilet, khi có sự cố sập cửa, do gió!

Cái khóa chốt là một phụ kiện, nếu dùng không đúng chỗ thì phiền toái như vậy. Còn nói đến phụ kiện cho cửa, thì còn cơ man là chuyện…

Phụ kiện, phụ mà chính

Một chú nhà ở kế sân bay, có cánh cửa khung sắt lắp kính ở trên sân thượng. Nhà anh, hầu như năm nào cũng bị gió thổi, dập cửa vỡ kính nếu quên chèn hòn gạch bự khi mở cửa. Cho đến khi anh phát hiện, ở thị trường có loại móc, chốt rất tiện lợi, chỉ cần bắt đinh vít, gắn móc là cánh cửa khi mở ra “vô tư” trước gió. Bây giờ, những loại phụ kiện này rất đa dạng, nó có nhiều kiểu, để phù hợp với từng loại cửa. Có loại dùng cho cửa ra vào, cửa toilet, cửa phòng.

Một loại phụ kiện rất “cơ bản” của cửa là bản lề. Bản lề vừa chịu lực cho cánh cửa, vừa để làm chốt xoay đóng mở cửa, nhưng phải còn đảm bảo thẩm mỹ nữa. Có các loại bản lề cối, bản lề lá, bản lề lá chốt âm, bản lề sàn… Sử dụng bản lề chỉ cần yêu cầu cần đúng loại, đúng chỗ, đủ số là bảo đảm cửa chắc chắn. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Rất nhiều những cánh cửa nặng được lắp bản lề không đúng quy cách, cánh cửa bị xệ, không mở được cửa! Chuyện còn phụ thuộc vào đối tượng sử dụng nữa. Có lần khi thiết kế cửa cho một trường học, đơn vị thiết kế đề nghị gắn năm bản lề cho một cánh cửa. Vì đối tượng sử dụng là học sinh phổ thông, rất nghịch ngợm. Nếu các học trò thường đu lên cánh cửa, thì dùng ba bản lề loại như vậy sẽ kém an toàn.

Một loại phụ kiện hiện đại nữa, nếu ứng dụng không đúng chỗ, đúng kỹ thuật sẽ rất gây phiền toái. Loại này, thường hay được gọi nôm na là “bộ cùi chỏ”. Có lần ông sếp của một cơ quan vừa mới chuyển đến một trụ sở mới là một cao ốc hiện đại, ông gọi ngay đơn vị thi công đến để “mắng vốn”, vì cửa phòng ông mở ra rất nặng nề, nhưng cứ buông tay là nó dập đánh “rầm” một cái! Có nhà nọ dọn về căn biệt thự mới một thời gian thì tháo tất cả các bộ cùi chỏ ra để “cất đi” chỉ vì nhà có con nít và người giúp việc, tập mãi không quen được cách mở cửa.

Chuyện xung quanh cánh cửa và phụ kiện cửa góp nhặt ở công trường, ở quán nước, ở xưởng thiết kế có thể kể cả ngày không hết. Điều đáng nói, nó không có gì phức tạp. Có lẽ, chính vì vậy, người ta mới hay coi thường. Để đến khi “thành chuyện” mới xử lý thì đã muộn.

Entry filed under: Vật liệu xây dựng. Tags: .

Độ bền của cựa nhựa là bao lâu Xây nhà phố 3 tầng phong cách hiện đại

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Chuyên mục nổi bật

Các bài viết bổi bật

Bài viết mới


%d bloggers like this: